ناطق بود . اما كتابى را كه حمزة بن حسن بدان اشاره نموده به ثابت بن قره كه از تربيت‌شده‌گان بنى موسى است كه علوم را براى ايشان تهذيب نموده منسوب است و خلاصه‌ى آن كتاب و مقصود آن اين است كه ثابت مىخواهد اختلاف ساليان خورشيد را با تفاوت آن بفرض حركت اوج معلوم نمايد با اين فرض باز ثابت به ادوارى متساوى و حركاتى كه با ازمنه‌ى آن متكافى باشد نيازمند شده تا بتواند وسط مسير آفتاب را استخراج نمايد و جز ادوارى كه در فلك خارج مركز است « 1 » و از نقطه‌ى مفروضه آن گرفته شده نتوانسته بدست آورد و اين دور مطلوب كسور آن چنان كه حمزة بن حسن حكايت نموده از شش ساعت زيادتر مىشود ولى نكته‌اى كه بايد دانسته شود اين است كه ثابت اينرا سال خورشيدى نام نمىگذارد زيرا چنان كه در پيش گفتيم سال خورشيدى آن است كه احوال طبيعى كه كون و فساد را تهيه مىكند به حالت خود برگردد « 2 » . ماه‌هاى عبرانيان عبرانيان و جميع اشخاصى كه از يهود بموسى منسوبند ماه‌هاى ايشان دوازده ماه است . و نامهاى آن بدين قرار است :

--> ( 1 ) - چون اوج آفتاب داراى حركتى خيلى بطى است به‌طورى كه در هر شصت و شش سال شمسى خورشيد يك درجه قطع مىكند و تقريبا در هر دو هزار سال يك برج طى مىكند و در تاريخ ششصد و پنجاه و هشت يزدگردى اوج آفتاب در بيست هشت درجه جوزا بوده هرچند نتيجه‌ى ارصاد باهم مختلف است ثابت بن قره با آنكه در فلك ممثل مسير ساليانه خورشيد را حساب نموده و فلك خارج مركز را حساب نكرده از حركت بطئى اوج نيز صرف‌نظر كرده و سبب اينكه اين سال را خورشيدى نام نمىگذاريم اين است كه سال خورشيدى اين بود كه فصول چهارگانه را خورشيد طى كرده باشد و در اينجا چنين نيست و براى تعريف سال به آغاز فصل دوم رجوع كنيد و براى دو فلك آفتاب به دايره‌اى كه در گاه‌شمارى يهود است مراجعه كنيد در قسمتى كه از مبداء تقوفات گفتگو مىكند و در آنجا تعديل آفتاب را نيز خواهيد ديد . ( 2 ) - آفتاب را دو فلك است فلك ممثل و خارج مركز و در فصلى كه در ادوار و تقوفات يهود گفتگو مىكند اين مطلب را بيشتر توضيح مىدهيم .